Paris’te 06-16 Temmuz 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen 47. UNESCO Dünya Miras Komitesi oturumunda alınan kararla; "Sardes Antik Kenti ve Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri", 12 Temmuz 2025 tarihi itibarıyla resmî olarak UNESCO Dünya Miras Listesi’ne kabul edildi.
2025 yılı itibariyle UNESCO Dünya Miras Listesi'nde kayıtlı toplam 1248 varlık bulunmaktadır (972 kültürel varlık, 235 doğal varlık, 41 kültürel ve doğal varlık) [1]. Sardes’in listeye girmesiyle birlikte, Türkiye’nin Dünya Miras Listesi’ndeki kültürel varlık sayısı 20’ye, toplam varlık sayısı ise 22’ye yükseldi.
Bir varlığın Dünya Miras Listesi’ne dahil edilebilmesi için belirlenmiş olan 10 kriter mevcuttur. Sardes, 2013 yılında (i), (ii) ve (iii) numaralı kriterleri sağladığı öngörüsüyle "Dünya Mirası Geçici Listesi"ne dahil edilmiş; Temmuz 2025’te ise (iii) numaralı kriteri* sağlamasına dayanılarak kültürel varlık olarak kalıcı listeye adını yazdırmıştır.
Sardes Antik Kenti ve Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri Manisa İlinin Salihli İlçesindedir. Sardes Lidyalıların başkentidir ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Yukarı şehirde anıtsal surlar ve teras düzenlemeleri; aşağı şehirde kerpiç konutlar tespit edilmiştir. Tümülüsler yaklaşık 7.500 hektarlık alanıyla dünyanın en büyük mezarlık alanlarından biri olup Lidya ölü gömme geleneğini göstermesi bakımından oldukça önemlidir. Altın rafinerisi atölyesi gibi üretim ve gündelik yaşama ilişkin buluntuları barındırması açısından da önemlidir [2].
* (iii) Yaşayan veya ortadan yok olmuş bir kültürel geleneğe veya bir medeniyete yönelik eşsiz veya en azından istisnai tanıklık üstlenir. To bear a unique or at least exceptional testimony to a cultural tradition or to a civilization which is living or which has disappeared.
[1] Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Erişim tarihi: 2026, Erişim adresi: https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-44423/dunya-miras-listesi.html
[2] Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. Erişim tarihi: 2026, Erişim adresi: https://www.iletisim.gov.tr