Deprem bir doğa olayıdır; onu felakete dönüştüren ise hazırlıksız olmaktır. Deprem dirençli kentler ve bilinçli bir toplum için şu 11 adımı hayatımızın merkezine alalım:
Yeni yerleşim alanları belirlenirken mikro-bölgeleme çalışmaları esas alınmalı; zayıf zeminli, diri fay hattı üzerindeki ve sıvılaşma riski taşıyan alanlar belirlenmeli buralarda iskandan kaçınılmalıdır.
Yapılar; modern deprem yönetmeliklerine uygun, tam zamanlı denetim gören ve kaliteli mühendislik hizmeti almış projelerle inşa edilmelidir. "Doğru mühendislik hizmeti almamış" her yapı, potansiyel bir risk alanıdır.
Özellikle 2000 yılı öncesi yapılan binalardan başlayarak, tüm yapıların Deprem Performans Analizleri vakit kaybetmeden yaptırılmalıdır. Dayanıksız olduğu tespit edilen yapılar ya kentsel dönüşümle yenilenmeli ya da ivedilikle güçlendirilmelidir.
Aşırı eğimli yamaçlar, alüvyon dolgu alanları ve yeraltı su seviyesinin yüksek olduğu bölgelerde yapılaşmadan kaçınılmalıdır. Mevcut yerleşimlerde ise bu risklere karşı ilave zemin iyileştirme sistemleri uygulanmalıdır.
Olası bir sarsıntı sonrası maddi kayıpları minimize etmek ve hayatın normalleşmesini hızlandırmak için Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) ve konut sigortaları her yıl düzenli olarak yenilenmelidir.
Sarsıntı anındaki yaralanmaların büyük çoğunluğu devrilen eşyalardan kaynaklanır. Gardırop, kitaplık ve beyaz eşyalar L-braketler ile duvara sabitlenmelidir. Ağır eşyalar alt raflara, yataklar pencere kenarlarından uzağa konumlandırılmalıdır.
Deprem sonrası çıkabilecek yangın ve su baskınlarını önlemek için; sarsıntı duyarlı otomatik gaz kesme valfleri, yangın algılama sistemleri ve kaçak akım röleleri mutlaka tesis edilmelidir.
Bina girişleri, merdiven boşlukları ve yangın merdivenleri; bisiklet, bebek arabası veya saksı gibi tahliyeyi engelleyecek eşyalardan temizlenmelidir. Karanlıkta tahliyeyi kolaylaştıracak fotoselli acil durum aydınlatmaları çalışır durumda tutulmalıdır.
Okul, iş yeri ve ev gibi sık bulunduğumuz mekanlarda güvenli noktalar (sağlam bir koltuk veya baza yanı gibi) belirlenmelidir. Deprem anında panikle kaçmak yerine bu noktalarda "Çök-Kapan-Tutun" hareketi uygulanmalı, sarsıntı bitince önceden planlanan rotadan tahliye gerçekleştirilmelidir.
Deprem sonrası hatlardaki yoğunluğu önlemek için SMS veya internet tabanlı uygulamalar (AFAD Acil Çağrı vb.) tercih edilmelidir. Aile bireyleriyle şehir içi ve şehir dışı buluşma noktaları önceden netleştirilmelidir.
Kimlik, tapu, ruhsat ve sağlık belgelerinin fotokopileri hazırlanmalı; bu belgelerin birer örneği bulut sistemlerde (dijital ortamda) yedeklenmeli veya bölge dışındaki bir yakına gönderilmelidir. İçinde en az 72 saat yetecek malzeme bulunan bir Deprem Çantası her an ulaşılabilir olmalıdır.
Unutmayalım: Şehirlerimizi depreme dirençli hale getirmek bir tercih değil, hayati bir zorunluluktur.